Η περιοχή φαίνεται ότι κατοικήθηκε από ασκητές και ερημίτες αρκετά πριν τον 10ο αιώνα, αλλά η μεγάλη ακμή της μοναστικής κοινότητας, κατά την οποία κτίστηκαν μοναστήρια και εγκαταστάσεις κοινοβιακού χαρακτήρα, υπολογίζεται στον 11ο και 12ο αι. Το 1983 ξεκίνησαν ανασκαφές στην περιοχή που αποκάλυψαν τρεις μονόχωρους, βυζαντινούς, θολοσκέπαστους ναούς οι οποίοι αποτελούν τα καθολικά μικρών μοναστηριών. Επίσης, στο φως ήρθαν δύο μοναστηριακά συγκροτήματα και ένας βυζαντινός λουτρώνας τα οποία χρονολογούνται στα τέλη του 11ου έως τις αρχές του 13ου αι. Τους μονόχωρους ναούς θα συναντήσει κανείς στην περιοχή της Κερασιάς ενώ ένας από αυτούς βρίσκεται ανάμεσα στην Κερασιά και τον Σώστη. Εντυπωσιακό είναι επίσης το μοναστηριακό συγκρότημα που βρίσκεται βόρεια του Ληνού στο οποίο ανακαλύφθηκαν σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα, όπως μία εξαιρετική κινστέρνα, μοναδικά ψηφιδωτά δάπεδα και ο τάφος της αυτοκράτειρας Μαρίας Βοτανειάτη. Το δεύτερο συγκρότημα βρίσκεται βόρεια του Σώστη και είναι τρίκλιτη βασιλική. Γραπτές μαρτυρίες τεκμηριώνουν το γεγονός ότι στο Παπίκιο όρος φιλοξενήθηκαν προσκυνητές και κοσμικοί επισκέπτες, κατέφυγαν αιρετικοί και το προσκύνησαν εμβληματικές μορφές της Ορθοδοξίας, όπως ο Γρηγόριος ο Παλαμάς και ο Μάξιμος Καυσοκαλύβης. Η Μοσυνούπολη ήταν σημαντική Βυζαντινή πόλη, έδρα Βολερού, δηλαδή περιφέρειας και βρισκόταν 6 χιλιόμετρα δυτικά της Κομοτηνής. Είχε ιδρυθεί απο τους Ρωμαίους περί το 300μ. Χ. ως Μαξιμιανούπολη ενω από τον 8ο αι. αναφέτρεται ως Μοσυνούπολη. Στη Μοσυνούπολη έλαβαν χώρα τραγικά γεγονότα με πρωταγωνιστές τους βυζαντινούς Αυτοκράτορες των Κομνηνών Αγγέλων λίγα χρόνια πριν την κατάληψη της περιοχής στους σταυροφόρους το 1204. Η πόλη και η ευρύτερη περιοχή εντάχθηκε στο Βασίλειο της Θεσσαλονίκης με βασιλέα τον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό, ο οποίος σε μια συμπλοκή με βουλγαρικο απόσπασμα του Τσάρου Ιβάν του Α΄γνωστού ως Ραιμαιοκτόνου, έχασε τη ζωή του λιγο έξω από την Μοσυνούπολη. Η πόλη σταδιακά έχασε την αίγλη της και ύστερα από αλεπάλληλες επιδρομές εγκαταλείθφηκε από τους κατοίκους της που κατέφυγαν στη Κομοτηνή κατασκευάζοντας κατοικίες μέσα και έξω από το κάστρο της. Η ανασκαφική έρευνα ανέδειξε την περιτειχιση της πόλης και τον πολύ αξιόλογο Επισκοπικό Ναό. Η επίσκεψη στην Μοσυνούπολη και στα ερείπια των μοναστηριών είναι εφικτή μόνο ύστερα απο συνενόηση με την εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης και συγκεκριμένα το Τμήμα Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, τηλ 25310 35870.