Σαντιρβάν Τζαμί: Το κτήριο είναι μιας μικρής κλίμακας λιθόκτιστη κατασκευή, με ορθογώνια κάτοψη. Περιλαμβάνει το προστώο, τον χώρο εισόδου με το υπερώο και τον χώρο προσευχής. Βρίσκεται στη συμβολή των οδών Άρμεν και Αγαμέμνονος, στο κέντρο της Δράμας και, αρχικά, ήταν οθωμανικό τέμενος, με τον μιναρέ να χρονολογείται στο β’ μισό του 15ου αιώνα. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή της εισόδου, ανακαινίστηκε το 1806, η επιζωγράφιση της κύριας όψης του πραγματοποιήθηκε μετά ύστερα από το έτος 1829 και παρέμεινε ως τέμενος μέχρι το 1922, αναφερόμενο ως Σαντιρβάν τζαμί. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, από το 1922 μέχρι το 1927, φιλοξένησε οικογένειες προσφύγων, ενώ από το 1927 έως το 1981 αποτέλεσε τον χώρο έκδοσης της ιστορικής τοπικής εφημερίδας «Θάρρος». Το 1983 κηρύχτηκε διατηρητέο μνημείο, όμως στην πορεία των χρόνων και με την κατάπτωση της στέγης, καταστράφηκε. Το 2012 αγοράστηκε από την εταιρεία Raycap που αποκατέστησε το μνημείο ως χώρο πολιτισμού, κατεδάφισε δύο όμορες πολυκατοικίες, από τις οποίες η μεσοτοιχία της μίας είχε χτιστεί πάνω στα παράθυρα του μνημείου, και ψηφιοποίησε το αρχείο της εφημερίδας «Θάρρος» με ελεύθερη πρόσβαση για όλους στον ιστότοπο του αρχείου. Οι εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης του ζωγραφικού διάκοσμου διήρκεσαν 3 ολόκληρα χρόνια, από το 2015 έως το 2018. Από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του μνημείου είναι οι ζωγραφιές στην μπροστινή, κύρια όψη του. Ο νέος εκθεσιακός και πολιτιστικός χώρος, ιδιοκτησίας της εταιρείας Raycap, του Δραμινού επιχειρηματία, κ. Κώστα Αποστολίδη, θα λειτουργεί ως μία μόνιμη παρουσία του Μουσείου Μπενάκη στην πόλη της Δράμας, με εκθέσεις που θα ανανεώνονται κατά καιρούς! 

Αράπ Τζαμί: Στο διοικητικό κέντρο της παλιάς μουσουλμανικής συνοικίας της Δράμας - στη συμβολή των οδών Μ. Αλεξάνδρου, Κ. Παλαιολόγου και Λ. Λαμπριανίδου - συναντάμε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης, το Αράπ Τζαμί. Οι ελληνικές πηγές ταυτίζουν το συγκεκριμένο Τζαμί με το Ακ Μεχμέτ Αγά Τζαμισί, ένα από τα δώδεκα τζαμιά που υπήρχαν στην πόλη το 1667 μ.Χ. Όμως, η ταύτιση του κτηρίου με το Ακ Μεχμέτ Αγά Τζαμισί είναι εσφαλμένη, καθώς πρόκειται για το «Αράπ Τζαμί», ονομασία που συναντούμε στην εργασία των ομάδων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του 3ου και 2ου Γυμνασίου Δράμας. Την ονομασία Αράπ Τζαμί επιβεβαιώνει και ο πρώην ιδιοκτήτης του κτηρίου, κ. Χρήστος Καλογήρου. Στο σημείο αυτό, αξίζει να σημειώσουμε πως το εν λόγω τζαμί ονομαζόταν και Kanlı Çeşme Camii, δηλαδή «το τέμενος του αίματος», καθώς εκεί οι τούρκοι τελούσαν το έθιμο της περιτομής. Το Αράπ Τζαμί χτίστηκε κατά τα έτη 1850-1875 επί Αμπντουλαζίζ και αποτελούσε ένα από τα εικοσιεννιά τζαμιά του τέλους της τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με τον τούρκο ιστορικό Eyverdi, το Αράπ Τζαμί βρισκόταν στον Μαχαλά του Ντερβίς Μπαλή, απέναντι από τα τουρκικά κτήρια διοίκησης. Το τζαμί ήταν περιουσία του «βακουφικού», δηλαδή υπαγόταν στα ιερά κτήματα της μουσουλμανικής ιδιοκτησίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν το Αράπ Τζαμί έπαψε να λειτουργεί ως λατρευτικός χώρος, χρησιμοποιήθηκε ως χαμάμ. Ωστόσο, δεν βρέθηκαν στο κτήριο ούτε βρύσες, ούτε οι κατάλληλοι χώροι που να επιβεβαιώνουν τη λειτουργία του ως χώρο χαμάμ. Το 1922 πωλήθηκε σε ιδιώτες και λειτούργησε ως χοροδιδασκαλείο. Κατά την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής, το τζαμί παραβιάστηκε και λεηλατήθηκε από τους κατακτητές. Μετά την απελευθέρωση της Δράμας, στο τζαμί στεγάστηκε το Ωδείο της πόλης. Στην πορεία των ετών, το Αράπ Τζαμί μεταβιβάστηκε με πωλητήριο στην ιδιοκτησία διαφόρων ιδιωτών, με τελευταίο τον πολιτικό μηχανικό, κ. Χρήστο Καλογήρου. Το Αράπ Τζαμί, λόγω της αρχιτεκτονικής του ιδιομορφίας, χαρακτηρίστηκε το 1977 ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Ο Φορέας προστασίας του είναι η 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Καβάλας. Το 2001 το Αράπ Τζαμί περιήλθε στη δικαιοδοσία του Δήμου Δράμας για να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο. Το Αράπ Τζαμί ανήκει στον μονότρουλο τύπο με υπερώο προς τα εμπρός. Η αρχιτεκτονική μορφή του το κατατάσσει στη γ’ περίοδο της Οθωμανικής Αρχιτεκτονικής (1730-1876). Πρόκειται για λιθόκτιστο κτήριο ορθογώνιου σχήματος, το οποίο στεγάζει οκτάπλευρος τρούλος. Ο τρούλος του κτηρίου καλύπτεται με κεραμίδια βυζαντινού τύπου. Μπροστά από την κυρίως όψη του τζαμιού συναντούμε τη στοά, τον τόπο της τελευταίας συνάθροισης. Αυτή η στοά αφενός αποτελούσε προστέγασμα για το τζαμί, αφετέρου λειτουργούσε και ως χώρος όπου μπορούσαν να προσευχηθούν οι αργοπορημένοι και όσοι πιστοί δεν χωρούσαν στο εσωτερικό του τζαμιού, όταν αυτό γέμιζε. Μια δίφυλλη πόρτα οδηγεί στον εσωτερικό χώρο του τεμένους. Στο κυρίως κτήριο βρίσκεται ο χώρος με το υπερώο, που μας οδηγεί προς τον μιναρέ. Μια εσωτερική κυκλική σκάλα - χτισμένη από πέτρα και τούβλο - οδηγεί στον εξώστη του μιναρέ. Από τον μιναρέ καλούσε ο μουεζίνης τους πιστούς στην ομαδική προσευχή. Στον τοίχο της νοτιοανατολικής πλευράς του τζαμιού υπάρχει μια μικρή κόγχη, το λεγόμενο μιχράμπ, το οποίο «κοιτά» προς την κατεύθυνση της Μέκκας. Στο μιχράμπ στεκόταν ο ιμάμης και από εκεί συντόνιζε την προσευχή των πιστών. Όσον αφορά στον εσωτερικό διάκοσμο του τζαμιού, αυτός αποτελείται κυρίως από τοιχογραφίες, τις οποίες συναντούμε στους εσωτερικούς τοίχους, καθώς επίσης και στην εξωτερική πλευρά της εισόδου του. Το 1977 χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο λόγω της αρχιτεκτονικής του ιδιομορφίας και το 2001 περιήλθε στη δικαιοδοσία του δήμου Δράμας. Γίνονται εργασίες αποκατάστασης που αφορούν στη συντήρηση του ζωγραφικού διακόσμου, των μαρμάρινων και λίθινων κεραμικών στοιχείων. Παράλληλα, εκτελείται και το αναστηλωτικό κομμάτι. Το έργο θα έχει παραδοθεί μέχρι το τέλος του 2023 και θα λειτουργήσει ως χώρος πολιτισμού για εκθέσεις ζωγραφικής, φωτογραφίας και εικαστικών, παρουσιάσεις βιβλίων και άλλα δρώμενα.