Το Λαογραφικό Μουσείο του «Πολιτιστικού Ομίλου Ξυλαγανής» (ΠΟΞ) στεγάζεται σε έναν αναστηλωμένο αλευρόμυλο αποτελούμενο από πέντε κτίρια κατασκευασμένα σε διαφορετικούς χρόνους (δωρεά των οικογενειών Ουζουνοπούλου και Ατζεμιάν στον ΠΟΞ). Είναι ένα από τα μεγαλύτερα Λαογραφικά Μουσεία του Βορειοελλαδικού χώρου, δημιούργημα της δασκάλας Σουλτάνας Παπαδημητρίου-Πολιτσάκη που στο έργο της ενισχύθηκε σημαντικά από ιδιώτες δωρητές και επιχορηγήσεις Υπουργείων. Σε συνολικό εμβαδόν 700 τ.μ. παρουσιάζεται πληθώρα από εκθέματα που σχετίζονται με την ζωή των ανθρώπων του χωριού, διαχωρισμένα σε ενότητες και τοποθετημένα σε διαμορφωμένους χώρους. Οι κάτοικοι της Ξυλαγανής είναι προσφυγικής καταγωγής κυρίως από τα χωριά της Ανατολικής Ρωμυλίας Μεγάλο Μπογιαλίκι και Ντογκάνοβο ενώ λιγότεροι προέρχονται από χωριά της Ανατολικής Θράκης που εγκαταστάθηκαν στη Ροδόπη μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης και τις ανταλλαγές πληθυσμού με την Βουλγαρία. Στο Μουσείο συναντάμε και εκθέματα που έφεραν οι πρόσφυγες από τις αλησμόνητες πατρίδες τους. Στο Μουσείο υπάρχουν ένα μουσειακό τμήμα του αλευρόμυλου, εκθέματα από την αγροτική ζωή, από αστικά επαγγέλματα, από τη σχολική ζωή, από την διακόσμηση των σπιτιών, τις παραδοσιακές φορεσιές της δουλειάς και της χαράς, ένα παραδοσιακό καφενείο και ένας χώρο εκδηλώσεων. Η επίσκεψη ειναι εφικτή μετά από συνεννόηση με το προεδρείο του Πολιτιστικού Ομίλου Ξυλαγανής (ΠΟΞ).